انواع کپسول آتش نشانی

در کل می توان گفت که 5 نوع کپسول آتش نشانی داریم :

1. خاموش کننده های محتوی آب
2. خاموش کننده های محتوی کف
3. خاموش کننده های محتوی پودر
4. خاموش کننده های محتوی گاز
5. خاموش کننده های محتوی مایعات تبخیر شونده ( هالوژنه )

1 . خاموش کننده های آبی :

جهت اطفاء حریق های ناشی از مواد قابل احتراق معمولی مانند : (چوب، کاغذ، پلاستیک، لاستیک) که همان گروهA ( مواد خشک ) می باشد ، استفاده می گردد .

مواد خشک برای اطفاء لازم است حرارتشان کاسته شود ، یا به عبارتی خنک شوند که این امر معمولاً با تاثیر آب یا محلولهای آبی انجام می شود . اغلب حریق های مربوط به منازل ازگروه A هستند و بهترین ، کاربردی ترین و اقتصادی ترین ماده خاموش کننده نیز در این گونه موارد آب است .

چنانچه خاموش کننده های آبی در کنار تاسیسات الکتریکی مورد استفاده قرار گیرند ، جریان آب و تماس با تاسیسات الکتریکی می تواند یک شوک الکتریکی شدید اعمال نماید . خاموش کننده های آبی در دو نوع بصورت ذیل وجود دارند ：

• خاموش کننده های محتوی آب و گاز
• خاموش کننده آب و هوا

2 . خاموش کننده های کف ：

گرچه خاموش کننده کف در اصل برای استفاده در حریق های کلاس B ( مایعات قابل اشتعال) می باشد ، ولیکن می توان از آن نیز درمورد حریق های کلاسA  ( مواد خشک ) نیز استفاده نمود. خاموش کننده های کف ، عموماً « غیرقابل کنترل می باشند » .

کف های مورد مصرف در اطفاء حریق که انواع پروتئینی آن از تخمیر آلایش های دامی غیرخوراکی نظیر : خون ، دو ، شاخ ، پشم و … و انواع شیمیایی آن از ترکیب برخی مواد شیمیایی خاص تهیه می شود ،  در هنگام پاشیده شدن توسط سر لوله کفساز با هوا و آب مخلوط شده و حباب ایجاد می نماید . فراونی گسترش کف در هنگام استفاده ، می تواند روی حریق را پوشانده و مانع رسیدن اکسیژن و صعود گازهای ناشی از حریق می گردد .

نکته مهم در استفاده از کف ؤ توسعه خوب آن ، پخش شدن روی سطح ماده مشتعل مخصوصاَ مایعات قابل اشتعال بدلیل سبکی آنها می شود .

نحوه استفاده از کپسول های آتشنشانی

3 . خاموش کننده های پودری :

این خاموش کننده ها در انواع قابل شارژ و یکبار مصرف در بازار عرضه می شود و بسیاری از ساکنین منازل _ به دلیل ارزان بودن قیمت اولیه ، این خاموش کننده ها را ترجیح می دهند . معمولاً سیلندرها به شکل استوانه ای می باشند .

خاموش کننده های پودری درمورد حریق های از نوع گروه B (مایعات قابل اشتعال) استفاده می شود . پودر این خاموش کننده ها ، سمی شناخته نشده ، ولی چون شیمیایی می باشد ، باعث التهاب مجاری تنفس برای مدت طولانی و همچنین در محیط های بسته قدرت بینائی را کاهش می دهد. ساخت این دستگاه در دو نوع طراحی شده ؛ یک نوع که دائماً تحت فشار می باشد و نوع دوم عامل فشار در یک سیلندر کوچک قرار دارد .

4 . خاموش کننده های گاز کربنیک CO2 :

این خاموش کننده محتوی 2/3گاز CO2 که تحت فشار حدود 900-200 بار به صورت مایع در آمده و در سیلندر قرار دارد . چون بدنه آن فشار زیادی را باید متحمل گردد ، به همین علت از فولاد و بدون درز ساخته می شود و نباید این سیلندر در زیر تابش مستقیم خورشید و یا در مجاورت دستگاه های حرارتی قرار گیرد . گاز CO2 از هوا سنگین تر و غیرقابل اشتعال است . به همین خاطر در موقع اطفاء بخوبی سطح آتش را پوشانده و جانشین اکسیژن و درنتیجه عمل اطفاء به نحو احسن صورت می پذیرد. از این خاموش کننده بیشتر در محل های بسته و برای اطفاء تأسیسات الکتریکی و دستگاههای کامپیوتری استفاده می گردد ؛ به دلیل اینکه گاز مزبور در محل مصرف هیچ اثری از خود به جای نمی گذارد . این خاموش کننده ها معمولاً قابل کنترل هستند .

سر لوله خاموش کننده CO2 به شکل قیفی یا شیپوری است و علت آن نیز این است که ：

• از سرعت زیاد گاز به هنگام خروج جلوگیری کرده و به آن اجازه انبساط می دهد .
• ماده اطفایی را به محل مورد نظر هدایت می نماید .

اگر چه دی اکسید کربن سمی نیست ؛ ولی وقتی به میزان زیاد در فضای بسته برای اطفاء حریق استفاده شود ، می تواند خطرناک باشد . چنانچه یک سیلندر حاوی گاز کربنیک در یک محل بدون تهویه استفاده شود ، میزان اکسیژن را تقلیل می دهد و هر شخصی در آن محل باشد ، دچار بیهوشی یا حتی مرگ در اثر فقدان اکسیژن خواهد شد. بعلاوه ایجاد مه ناشی از CO2 می تواند باعث کاهش دید و خطای ناشی از این امر گردد .

5 . خاموش کننده های هالوژنه ( مایعات تبخیرشونده ) :

گرچه مایعات تبخیرشونده به عنوان ماده اطفائی غیرقابل قبول شناخته شده اند و استفاده ازاین مواد ،به دلیل صدمه رساندن به لایه اوزن محدود و قدغن شده ، لیکن به لحاظ اینکه احتمال دارد در بعضی از مؤسسات و شرکتها از این خاموش کننده استفاده شود ، توضیح مختصری درباره این خاموش کننده ها می دهیم . در این خاموش کننده ها به منظور ساخت مواد اطفائی ، از دو هیدرو کربور ، به نام های متان CH4 و اتان C2H6 به عنوان مواد پایه درنظر گرفته شده و هیدروژن این ترکیب توسط عناصر هالوژنه ( F-CL-BR-I) جایگزین می شود و مواد حاصله قابلیت اشتعال نداشته و حدوداً 4 الی 5 برابر از هوا سنگین ترهستند و به سرعت روی حریق را پوشانده و مانع رسیدن اکسیژن به حریق می شود و از طرفی در واکنشهای زنجیره ای سوختن دخالت کرده و در نتیجه عمل اطفاء صورت می گیرد .

این مواد تا زمانی که در داخل سیلندر یا ظروف در بسته هستند ، بصورت مایع و در محیط به صورت گاز می باشند . این خاموش کننده را می توان در اکثر حریقها استفاده کرد . بخصوص درحریقهای دستگاه کامپیوتری و همچنین دستگاه های ظریف الکتریکی . مواد هالوژنه جدید پس از مصرف ، هیچ اثری از خود به جا نمی گذارد.

* توجه ： به هنگام تهیه و خرید خاموش کننده ، ابتدا با توجه به محیطی که آن یکی از انواع کپسول آتش نشانی تعبیه خواهد شد و مساحت آن ، نوع و اندازه کپسول اطفاء حریق مناسب ( آبی ، CO2 ، پودری ) را انتخاب و سپس از استاندارد بودن آن ، اطمینان پیدا کنید .

گاهی لازم است که در یک محیط ، چند نوع خاموش کننده و در اندازه های مختلف وجود داشته باشد و صرف وجود یک نوع کپسول ، آن محیط را از آتش سوزی احتمالی ایمن نمی کند .

متأسفانه اغلب ما به هنگام خرید انواع کپسول آتش نشانی ، فقط قیمت آن را لحاظ می کنیم و هیچ توجهی به نوع و اندازه آن ، با در نظر گرفتن محیط و مواد مستقر در آن ، نمی کنیم ؛ و وقتی که یک اتفاق ناگوار برایمان رخ داد و خسارات جانی و مالی جبران ناپذیر بسیاری را متحمل شدیم ، به فکر می افتیم که دیگر دیر شده است و دردی را دوا نخواهد کرد .